Kunt u deze nieuwsbrief niet goed bekijken? Klik dan hier voor de online versie
  Nieuwsbrief   |   Nr 6 Nieuwsbrief Augustijns Instituut   | vrijdag 22 feb. 2013  
Inhoud
  Augustijnse Agenda
  Vele Maria Magdalena's
  Recente boekpublicaties
  Vragen van Januarius over het paasfeest
  18 maart Utrecht: Augustinus en Maria Magdalena
  Levende woorden van Augustinus

Augustijnse Agenda

18 maart Ariëns Instituut Utrecht

studiedag over Augustinus en Maria Magdalena. Zie boven.

voorjaar 2013:  Istituto Patristico Augustinianum, Rome
Lezingen Cathedra Augustiniana 2013:
De Magistro van Augustinus

Ondanks het gebruik van multimedia en internet lijken mensen in dialoog en communicatie niet de volle kracht van taal te benutten. Augustinus' beeld van de wereld is die van het woord en juist hij benut alle mogelijkheden die de menselijke taal biedt om zijn woorden spirituele kracht mee te geven. Daartoe behoort ook de oproep tot innerlijkheid, luisteren en stilte; anders is er geen contact met de ander.

Vanaf 20 februari tot 15 mei worden er in het IPA lezingen gehouden over de semiotiek en semantiek in Augustinus' De magistro om de educatieve nood in het hedendaagse debat te lenigen. zie Augustinus De magistro (pdf) en http://www.patristicum.org/

Aanbevolen literatuur: Il maestro : l'arte di insegnare / Sant'Agostino ; introd., trad. e note a cura di Paola Pascucci. Roma : Borla, 2012. ISBN: 978-88-263-1849-3
Zie ook Opera omnia Augustini nr78 voor andere De magistro vertalingen

 

 

Augustijns Instituut- Agenda

Vele Maria Magdalena's

Boetvaardige_Maria_Magdalena_Jacob_Matham  Maria_Magdalena_met_zalfpot_Jan_van_Scorel Christus verschijnt als tuinman aan Magdalena, rijksmuseum
De boetvaardige Magdalena door Jacob Matham, ca. 1595. Gravure, Rijksmuseum. Maria Magdalena met zalfpot door Jan van Scorel, ca. 1530. Olieverf op paneel, Rijksmuseum. Christus verschijnt als tuinman aan Maria Magdalena door Antoine Wierix (II), ca. 1585. Gravure, Rijksmuseum.

 

De bijbel geeft weinig informatie over Maria Magdalena terwijl de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV Studiebijbel) haar de 'belangrijkste vrouwelijke volgeling van Jezus' noemt. Lucas 8,2 vermeldt dat ze door Jezus bevrijd is van zeven duivelse geesten. Johannes 20,1-18 vertelt dat Jezus als eerste aan haar verschijnt wanneer zij treurend achterblijft bij het lege graf en zich wanhopig afvraagt waar men Hem heeft neergelegd. In de man van wie ze eerst dacht dat het de tuinman was, herkent ze Jezus en wil hem vasthouden. Jezus draagt haar op zijn leerlingen te informeren.

Deze belangrijke 'apostola' wordt als gevolg van een misleidende maar overtuigende profielschets in een preek van paus Gregorius eeuwenlang geassocieerd met de zondares die met haar tranen de voeten van Jezus wast én met de vrome Maria van Betanië, de zus van Martha en Lazarus, die liever aan de voeten van Jezus bleef zitten luisteren en die hem later met kostbare olie zal zalven. "Het resultaat was", zo schrijft Dick Wursten in: De populariteit van een gevallen vrouw "dat de vrome Maria (die het beste deel heeft gekozen, en zat aan Jezus voeten), dus een 'verleden' heeft gekregen, en een niet zo'n best. De zeven boze geesten werden al snel gelijk gesteld met de zeven hoofdzonden."

Paus Gregorius creëerde met de versmelting van verschillende figuren een boeiend verhaal over een vrouw die zich van rijke, begeerlijke zondares ontwikkelde tot een belangrijke volgelinge van Jezus. De meer dan honderd portretten in de collectie van het Rijksmuseum (zoek op Maria Magdalena) tonen Maria Magdalena dan ook als de Maria met de zalfpot; de vrouw die in de tuinman Jezus herkent; de berouwvolle, boetvaardige Maria Magdalena; Maria in de woestijn en haar extase; een biddende of lezende Maria. Schilderijen van Jan van Scorel, Alma Tadema, gravures van Albrecht Dürer, Jacob Matham, Gerard Edelinck of middeleeuwse houtsculpturen: prachtige illustraties van de vele Maria Magdalena's. 

 

Recente boekpublicaties

januari 2013  
Tussen kribbe en kruis: gedachten over Gods nederigheid

 Tussen_kribbe_en_kruis_Gedachten_over_Gods_nederigheid

Nederigheid mag in het christelijk geloofsleven nooit met dwang gepaard gaan en dus niet worden opgelegd. Het gaat om een vrijwillige activiteit uit liefde. Het directe gevolg van vrijwillige nederigheid is onderlinge hoogachting. Daarin ligt dan ook de actuele betekenis van nederigheid verscholen. Christenen laten zich in hun nederigheid mede inspireren door Gods nederigheid, bij uitstek vermoed en beleden in de menswording en kruisdood van Jezus Christus.

Augustinus gebruikt voor onze nederigheid het Latijnse humilitas. Dat woord is ontleend aan humus en is zelfs in onze taal bewaard. Het verwijst dan naar de donkere stoffen in de bodem van de aarde door verrotting van planten en andere organische stoffen, onmisbaar voor de vruchtbaarheid van de aarde. In zekere zin verwijst nederigheid dan ook naar een levenshouding waarin je met beide benen op de grond blijft staan, uit eerbied en respect voor de werkelijkheid om je heen. Wie zo leeft kan aldus Augustinus een vruchtbaar leven leiden.

Deze brochure in de serie Augustinus aan het Woord bevat wederom tien citaten met toelichting uit het werk van Augustinus. U kunt de brochure bekijken en bestellen bij www.augustijnsebeweging.nl 
Er geldt een miminumafname van 10 exemplaren om de kosten laag te houden. De brochure kost € 2,- per stuk.

januari 2013  
Meer van en over Augustinus

 Augustijns_Instituut_Eindhoven 

De Aanwinstenlijst van het Augustijns Instituut bevat elk jaar meer dan honderd recent verschenen monografieën van en over Augustinus. Bijna elk boek is voorzien van uitvoerige inhoudsopgave of samenvatting. Zie de Aanwinstenlijst van 2012.
Bovendien wordt elke Nederlandse vertaling en buitenlandse vertaling in een Augustinus-serie vermeld in het alles omvattendd overzicht Opera omnia Augustini. Hierin zijn preken, brieven en psalmcommentaren zelfs op nummer en inhoud terug te vinden.   

Vragen van Januarius over het paasfeest

 

Pasen - het feest valt op zijn vroegst op 22 maart en op zijn laatst op 25 april, meestal daar tussenin en altijd op zondag. Zo gaat het al bijna zeventien eeuwen lang, als we rekenen vanaf het moment dat de paasdatum officieel werd vastgelegd.

In onze tijd weten we niet beter. Rond het jaar 400 ontvangt Augustinus (354-430) een brief van een zekere Januarius. Die vraagt hoe het nu komt dat Pasen niet zoals Kerstmis elk jaar op een vaste datum wordt gevierd. Januarius is kennelijk nogal bezorgd over het feit dat zon, maan en joodse sabbat zijn betrokken bij de vaststelling van de christelijke paasdatum. Zijn brief is niet meer bewaard, maar de uitvoerige reactie van Augustinus gelukkig wel. Daarin kunnen we de vragen en problemen van Januarius aardig reconstrueren. Augustinus verdeelt zijn reactie over twee brieven. In beide brieven geeft Augustinus verhelderende antwoorden op vele andere vragen over de betekenis van het paasfeest en de gebruiken die hieraan verbonden zijn.

Beide brieven aan Januarius zijn in: In antwoord op uw vragen voor het eerst in Nederlandse vertaling verkrijgbaar. Ze bieden een prachtig zicht op vroegkerkelijk pastoraat en zijn daarom van belang voor ieder die zich als professional of vrijwilliger betrokken weet bij de organisatie van de christelijke eredienst in het algemeen en van het paasfeest in het bijzonder.

In antwoord op uw vragen - paasfeest

18 maart Utrecht: Augustinus en Maria Magdalena

 

Wij nodigen u uit voor een studiedag over Augustinus en Maria Magdalena. Maria Magdalena speelt een belangrijke rol in de evangelielezing op paasmorgen. Zij geldt als getuige van het lege graf en krijgt als eerste de verrezen Heer te zien. De kerkvader Augustinus (354-430) heeft vele keren over het Evangelie naar Johannes (20,1-18) gepreekt. Zijn uitleg van het paasverhaal blijkt in onze tijd voor velen vol verrassingen. Zijn beschouwingen bij het verhaal over Jezus' ontmoeting met Maria Magdalena zijn voor menig pastor of predikant aanleiding om de paaspreek te herzien.

Het verhaal van Maria Magdalena is daarmee niet ten einde. In de middeleeuwen speelde zij een belangrijke rol in talloze legendes. En tijdens de contrareformatie werd zij in de rooms-katholieke kerk ingezet als pleidooi voor het sacrament van de biecht. Naast ‘apostel der apostelen’ werd zij vooral gezien als een bekeerde zondares. Verschillende vrouwenfiguren uit de nieuwtestamentische verhalen smelten in Maria Magdalena als het ware samen tot een en dezelfde figuur. Verwarring en fascinatie ineen. En in de moderne tijd wint Maria Magdalena weer aan populariteit. Alleen lijkt ze – wederom – een nieuwe gedaante te zijn toebedeeld.

Op 18 maart organiseren LUCE/CRC en het Augustijns Instituut in het Ariëns Instituut in Utrecht een studiemiddag over deze bijzondere figuur uit de christelijke traditie. Op de bijeenkomst staan we nauwkeurig stil bij het paasevangelie van Johannes en enkele inspirerende fragmenten uit de preken van Augustinus. Tevens gaan we in op de moderne legendevorming en op de betekenis van de figuur van Maria Magdalena in onze tijd.

 

Programma

13.00 uur Korte inhoudelijke opening door Frank G. Bosman (dagvoorzitter)
13.10 uur Lezing over Augustinus en Maria Magdalena door Hans van Reisen,
studiesecretaris Augustijns Instituut Eindhoven
14.00 uur Vertoning fragmenten film Mary van Abel Ferrera
15.00 uur Lezing over de moderne Maria Magdalena door Mirjam Dirkx,
theoloog en meditatiedeskundige.
15.50 uur Discussie met de zaal
16.30 uur Einde
AANMELDING  
datum maandag 18 maart , 13.00- 16.30 uur
locatie Ariëns Instituut, Keistraat 9
3512 HV Utrecht-Centrum
kosten € 25.-- Iedereen die geïnteresseerd is, kan zich hiervoor opgeven.
€ 15.-- voor studenten en alumni FKT
opgave

incl. eenmalige machtiging via pagina LUCE
of via e-mail luce-crc@uvt.nl
informatie bij Frank Bosman, coördinator, f.g.bosman@uvt.nl  


afb.: De berouwvolle Maria Magdalena door Tiziano Vecellio (Titian), olieverf op doek, ca 1565. Hermitage museum.
Zie evt artikel Maria Magdalena in de verkondiging van Augustinus voor enige literatuurverwijzingen.

Levende woorden van Augustinus

 

Maria Magdalena mocht haar Heer niet aanra­ken toen Hij op aarde was. Kon zij dat dan wel zodra Hij in de hemel zetelde? Als zij dat hier al niet kon, dan kon ze het daar toch zeker nog minder? Wat is de betekenis van "Raak Mij niet aan, want Ik ben nog niet opgestegen naar mijn Vader"? (Joh 20,17) De woorden klinken immers alsof Hij wilde zeggen: "Raak Mij pas aan, wanneer Ik ben opgestegen. Voordat Ik opstijg, moet u Mij niet aanraken."

Heer, U bent hier en ik raak U niet aan. Kan ik U dan wel aanraken wanneer U bent opge­stegen? Daar komt bij: als Hij de aanraking van mensen schuwde, voordat Hij opsteeg naar de Vader, waarom liet Hij zich dan niet alleen aan zijn leerlingen zien maar ook door hen aanraken? Hij zei immers: "Waarom komt er twijfel op in uw hart? Kijk naar mijn handen en voeten. Betast Mij en kijk: een geest heeft geen vlees en been­deren, zoals u ziet dat Ik heb." (Lc 24,38-39) Zelfs die ongelovige leerling Tomas raakte Jezus' doorstoke­n zijde aan en riep uit: "Mijn Heer en mijn God!" (Joh 19,34 en 20,28) Toen Tomas Hem aanraakte, was Jezus nog niet opge­stegen naar de Vader. Kan iemand soms in waanwijsheid zeggen: "Alleen mannen konden Hem aanraken voor Hij naar de Vader opsteeg en de vrouwen pas toen Hij opsteeg." Die gedachte is onnozel en de betekenis van de zin wordt ermee verdraaid. Wat Maria hoorde, moet de kerk zeker te horen krijgen! (uit: Augustinus' Sermo 245,2 in: Als licht in het hart)

afb.: 'Noli me tangere' door Hans Holbein de Jongere, ca. 1524, olieverf op eikenhout. Hampton Court Palace, London.

Als licht in het hart
 

Wie op de hoogte wil worden gehouden van nieuwe publicaties en toekomstige bijeenkomsten, kan zich vrijblijvend laten opnemen in het adressenbestand van het Augustijns Instituut. Je ontvangt dan gratis informatie over onze studiedagen en nieuwe publicaties.

Naar formulier
 
 
Klik hier om je af te melden voor de Nieuwsbrief