Home
Augustijns Instituut Augustinus' Leven Augustinus' Werken Contact
zoeken
printen

Een augustijnenklooster van aanzien

Een augustijnenklooster van aanzien: Conventus Sancti Augustini Dordracensis 1275-1572 / Herman A. van Duinen. - Dordrecht: Historische Vereniging Oud-Dordrecht, 2011. -  [Jaarboek 2010] pb. 220 p. ISBN: 978-90-812135-6-1 € 15,-

[Inleiding] 
Op zaterdag 19 juli 1572 vindt in de refter van het augustijnenklooster te Dordrecht de eerste vergadering van de Staten van Holland plaats. Een van de besluiten betreft vrijheid van godsdienst voor zowel gereformeerden als roomsen en vrije uitoefening van hun godsdienst. Een week later echter wordt het verdrag geschonden en de augustijnen verlaten de stad. Op zondag 27 juli 1572 vindt in de Augustijnenkerk de eerste kerkdienst plaats van de gereformeerde religie. Er komt een eind aan 300 jaar augustijns kloosterleven.
     Het Hof te Dordrecht heeft de religiestormen en politieke onrust doorstaan. Er is veel historisch materiaal bekend over Het Hof vanaf 1572, maar vrijwel niets over de periode vanaf het ontstaan van het klooster tot 1572. Aangezien in het Dordtse stadsarchief weinig te vinden is over de vroege geschiedenis van het klooster en zijn bewoners, moesten de gegevens bij elkaar worden gezocht in de registers van de prioren, kapittelakten van de Keulse Provincie waartoe het Dordtse klooster behoorde, stadsboeken, rekeningen, kronieken van stad en gewest, archieven van Nederlandse steden waar zich in de middeleeuwen een augustijnenklooster bevond, registers van Europese universiteiten als Bologna, Florence, Sienne, Parijs en Oxford waaraan bekende Dordtse augustijnen hebben gestudeerd etc. Het Dordtse klooster blijkt een van de belangrijkste middeleeuwse augustijnse kloosters in de Nederlanden te zijn.
      Het resultaat is een boek vol feiten, aangevuld met foto’s van historische kaarten, plattegronden, schilderijen en tekeningen, waarin niet alleen het gebouw en de geschiedenis van het Dordtse convent beschreven wordt. Het bevat eveneens informatie over het ontstaan van de Orde der Augustijnen in de dertiende eeuw met aandacht voor het contemplatieve en actieve leven van de monniken op basis van De Regel van Augustinus.

INHOUD
Woord vooraf door Martijn Schrama o.s.a.
Inleiding door Herman A. van Duinen
DEEL I
1. Het ontstaan van de Augustijner Orde
2. De regel van Augustinus
      De Magna Unio
      De Keulse Provincie
      Observanten en conventuelen
      Het einde van de Noord-Nederlandse augustijnenkloosters
2. De Regel van Augustinus
3. Het dagelijks leven in een augustijnenklooster
      De Constituties
      Het bestuur van de Augustijner Orde
      Functies in het plaatselijke klooster
      De kloosterliturgie
4. Opleidingen binnen de Augustijner Orde
      Novicen en kloosterkleding
      Opleiding en intellectuele vorming
5. De bedelorden in Dordrecht
      Vestiging van bedelorden in Dordrecht
      De minderbroeders
      De augustijnen
      Termijnhuizen
      Niet altijd zonneschijn
      Religieuze troebelen
DEEL II
6. Het augustijnenklooster in Dordrecht
      Stichting van het augustijnenklooster
      De bouw van het augustijnenklooster
      ‘Nyeuw tymering van den cloester’
      Brand in het klooster
7. Het klooster na de brand van 1512
      Het klooster na de herbouw
      De kloosterkerk van de augustijnen
      Het koor, Liturgische muziek, Kleur in de kerk
      De dakruiter, Afmetingen van de kloosterkerk
8. Begraven in de kerk
      Onenigheid met de parochiekerken
      Grafzerken en graven vóórr 1572
9. Een klooster van aanzien
      Het vidimeren, Kapittelvergaderingen
      Schenkingen, bezittingen en inkomsten
      Huis het Hart
10. Proveniers, Broederschap van Sint-Antonius en de Clarissen
11. Termijnhuizen 
        Het termijngebied
        Termijnbroeders in ‘s- Hertogenbosch en Breda 
        Broeder Bartholomeus, termijnbroeder in Kampen 
        Brand tijdens de prediking in de Sint-Ursulakerk te Delft
        Een termijnhuis in Gouda
12. Geleerde Dordtse augustijnen 
        Dordtse studenten
13. Enige invloedrijke Dordtse augustijnen 
        Jacob Lisse, Adriaan van Appeltern 
        Hendrik van Zutphen, Jan van Mechelen, Jan Crabbe
14. Dordtse augustijnen beschuldigd van Lutheranisme
        Tekenen van Lutherse reformatie bij de Dordtse augustijnen?
        Geen klachten over augustijnen
        Veel ‘quade leeringe’ door augustijnenbroeders 
        Uit de stad verdreven
15. 1572 een cruciaal jaar
        Verdrag met de watergeuzen
        Het verdrag verbroken 
        Belangrijke besluiten in de refter van het augustijnenklooster
16. Het einde van een kloostergeschiedenis 
        Vernielingen oogluikend toegestaan
        Vertrek van de augustijnen 
        Dordtse augustijnen naar Brussel? 
        Een augustijnenklooster in Brussel 
        Achtergebleven geestelijken
Een voormalig klooster als ‘monument van het verleden’
17. Augustijnenkloosters in de Nederlanden 
        Hasselt, Leuven, Mechelen, Brugge, Maastricht, Edingen,
        Ieper, Dordrecht, Middelburg, Gent, Doornik, Apppingedam,
        Haarlem, Luik, Enkhuizen, Antwerpen
18. Het Dordtse klooster van 1572-2010
Bijlagen
       Leden van de Broederschap van Sint-Antonius, Dordtse
       studenten, Dordtse priors, Dordtse kloosterbroeders
       Begrippenlijst, Geraadpleegde bronnen, Noten

 

kleiner A  -  A groter
Sitemap

 



Snel naar de preekbundels:

Schatkamer van het geloof -
(sermones 1 - 50)

Van aangezicht tot aangezicht -
(sermones 51 - 94) 

Als korrels tussen kaf 
(sermones 94A -116 + 367) 

De weg komt naar u toe 
(sermones 117 - 147A + 368) 

Wijsheid van leerlingen  
(sermones 148 -150) 

Leven in hoop
(sermones 151 -162B) 

Geloof is het begin 
(sermones 162C - 183) 

De goede geur van Christus 
(sermones 272 - 299C)

Stratenmakers en brugwachters
(sermones 299D-335M)  

Geef mij te drinken
(Verhandelingen 1-23
Johannesevangelie) 

Brood om van te leven
(Verhandelingen 24-54
Johannesevangelie)


Bloemlezingen: 

Voedsel voor de ogen

Als licht in het hart (1)

Als lopend vuur (2)

Twintig preken / vert. Wijdeveld

Carthaagse preken / vert. Wijdeveld

Preken voor het volk / vert. Mohrmann

 

Tekstfragmenten
citaten Augustinus: 
 

Webarchief - Liturgisch jaar 

Webarchief - Thematisch 

Publicaties - Augustinus aan het woord 

Augustinus' leven - Citaten 

 

21 Mei 2019