Home
Augustijns Instituut Augustinus' Leven Augustinus' Werken Contact
zoeken
printen

In antwoord op uw vragen

In antwoord op uw vragen: Augustinus' brieven aan Januarius [Ad inquisitiones Ianuarii libri duo(= Epistulae 54-55)] /Aurelius Augustinus; vertaald, ingeleid en van aantekeningen voorzien door Ben Bongers, Joost van Neer, Martijn Schrama OSA en Anke Tigchelaar. – Budel: Damon, 2009. – 174 p. ; 21 cm.- ISBN : 978-90-5573-930-1. – hb € 19,90
Ook verkrijgbaar op het Augustijns Instituut - Studiesecretariaat.

De kerkvader Augustinus (354-430) heeft in zijn lange leven talloze brieven geschreven. Ongeveer driehonderd hiervan zijn overgeleverd. De oudste stammen uit het jaar 386, dat wil zeggen: het jaar waarin hij zich bekeerde tot het katholieke geloof, de jongste zijn van niet lang voor zijn dood in 430. Onder de geadresseerden bevinden zich heel wat bekende namen, zoals die van zijn mede-kerkvader Hieronymus (ca. 347-419/20).
      De twee brieven aan Januarius zijn geschreven rond 401. Van Januarius is weinig bekend. Hij had Augustinus een reeks concrete vragen gesteld over gebruiken in de week vóór Pasen, die in de verschillende kerken op uiteenlopende manieren werden onderhouden. Mocht dat zomaar? In de eerste brief laat Augustinus zich van een nuchtere kant zien: hij beroept zich op de wijze woorden van zijn leermeester Ambrosius (ca. 339/40-397): "Richt u maar naar het gebruik van de kerk waar u op dat moment bent. Dan kunt u aan niemand aanstoot geven en dan kan ook niemand aanstoot nemen aan u" (brief 54,3). In zijn reactie rekent Augustinus af met iets wat op hem - zoals blijkt uit de toon van de brief - als muggenzifterij moet zijn overgekomen.
     De tweede brief is heel anders van toon. Augustinus behandelt er vol geduld en buitengewoon uitvoerig de rest van de vragen die Januarius hem had voorgelegd. Het gaat immers niet langer om de gebruiken op zichzelf, maar om de geestelijke achtergronden ervan. Hoe hebben bepaalde gebruiken zich in de loop van de tijd ontwikkeld? Dat is de vraag die Augustinus probeert te beantwoorden. In deze brief ligt de nadruk op het Paasfeest.
Augustinus' brieven 54 en 55 werden niet eerder in het Nederlands vertaald. 

inkijkexemplaar

INHOUD
Inleiding
Augustinus' briefwisseling
 - De brief als genre
 - De brief onderweg naar de geadresseerde
 - Gedrukte uitgaven
De twee brieven aan Januarius
 - De geadresseerde
 - Over liturgische gebruiken
 - De indeling van brief 54
 - De indeling van brief 55
Theologische achtergronden en liturgische gebruiken
 - Een gradatie
 - Het bijzondere karakter van de sacramenta
 - Het doopsel
 - De eucharistie
 - Vasten en baden
 - Witte Donderdag
 - Paaszaterdag
 - Getallen als vindplaatsen van betekenissen
 - Beelden en vergelijkingen
 - Pasen
 - Kerstmis en Pasen
 - Het triduum paschale
 - Geloof, hoop en liefde
Dankwoord
Literatuur
Praktische informatie
  - Gebruikte afkortingen
  - Kopjes
  - De afbeelding op het omslag
Augustini Ad inquisitiones Ianuarii libri duo
Augustinus ' brieven aan Januarius
Brief 54
  Heilige tekenen
  Tekenen en plaatstelijke verschillen
  Richt u naar het gebruik van de kerk waar u bent
  Het enige jusite bestaat niet
  Idereen moet doen wat zijn geloof hem ingeeft
  Wees verdraagzaam
  De vraag van Januarius over de eucharistie op Witte Donderdag
  Over het verschil naar plaats en streek
  Hoe om te gaan met de evangelieteksten over het laatste avondmaal?
  De gebruiken die door de apostelen zijn geregeld
  Omgaan met verschillen
  Waarom nemen de mensen op Witte Donderdag een bad?
Brief 55
  Pascha, de overgang van de dood naar het leven
  Hopen op eeuwig leven
  Hopen en volharden
  Waarom het Pascha in de eerste maand wordt gevierd
  Waarom het Pascha in de derde week wordt gevierd
  Volle maan, de verklaring van de manicheërs
  Twee andere verklaringen
  De zon, licht van gerechtigheid
  Van uiterlijk naar innerlijk
  De maan als beeld van de kerk
  Het gebruik van beelden
  Beelden gebruiken om het onzichtbare zichtbaar te maken
  Het woord van God en betekenisvolle beelden
  Waarom de zaterdag deel uitmaakt van de Paasviering
  Op weg naar de rust
  Schep behagen in de Heer
  God woont in ons
  De eerste drie geboden
  Het gebruik van symbolen
  Het gebod over de sabbat is symbolisch bedoeld
  De rust wordt bij God gevonden
  De zondag is de dag des Heren
  De tijd van het kruis
  De symboliek van het kruis
  Geloof en hoop
  Leven inde hoop op rust
  Pasen
  De veertig dagen voor en de vijftig dagen na Pasen
  De overeenstemming tussen de beide Testamenten
  Geroepen worden tot de rust van het andere leven
  In het nieuwe leven is de mens volmaakt en in rust
  Het Alleluja zingen
  De voetwassing
  Verschillen in gebruiken
  Gebruiken die buiten de liturgische praktijk worden ingevoerd
  Je onthouden van spijzen
  De toekomst voorspellen aan de hand van de Schrift
  De wet vindt haar vervulling in de Schrift
  Kennis als hefboom
Retractationes 2,20 / Nalezingen 2,20
Register
 

 

 

 

 

kleiner A  -  A groter
Sitemap

 



Snel naar de preekbundels:

Schatkamer van het geloof -
(sermones 1 - 50)

Van aangezicht tot aangezicht -
(sermones 51 - 94) 

Als korrels tussen kaf 
(sermones 94A -116 + 367) 

De weg komt naar u toe 
(sermones 117 - 147A + 368) 

Wijsheid van leerlingen  
(sermones 148 -150) 

Leven in hoop
(sermones 151 -162B) 

Geloof is het begin 
(sermones 162C - 183) 

De goede geur van Christus 
(sermones 272 - 299C)

Stratenmakers en brugwachters
(sermones 299D-335M)  

Geef mij te drinken
(Verhandelingen 1-23
Johannesevangelie) 

Brood om van te leven
(Verhandelingen 24-54
Johannesevangelie)


Bloemlezingen: 

Voedsel voor de ogen

Als licht in het hart (1)

Als lopend vuur (2)

Twintig preken / vert. Wijdeveld

Carthaagse preken / vert. Wijdeveld

Preken voor het volk / vert. Mohrmann

 

Tekstfragmenten
citaten Augustinus: 
 

Webarchief - Liturgisch jaar 

Webarchief - Thematisch 

Publicaties - Augustinus aan het woord 

Augustinus' leven - Citaten 

 

21 Mei 2019