Home
Augustijns Instituut Augustinus' Leven Augustinus' Werken Contact
zoeken
printen

God zoeken met de zinnen

God zoeken met de zinnen? De leefwijze van de kerk en de leefwijze van de manicheeërs [De moribus ecclesiae et de moribus manichaeorum] / Aurelius Augustinus ; ingeleid, vert., en van aant. voorzien door Elly Houtsma, Marijke Nota-Renders en Hans van Reisen; m.m.v. Hugo De Lil. - Budel: Damon, 2008. - 192 p. - ISBN: 978-90-5573-8533 3 . - Prijs € 24,90 geb.
Ook verkrijgbaar op het Augustijns Instituut - Studiesecretariaat.

[flaptekst] Uit de klassieke en vroegchristelijke cultuur is er van niemand zoveel bewaard gebleven als van de kerkvader Augustinus (354-430). Zijn literaire nalatenschap beslaat bijna een halve eeuw en is ongeveer tienmaal zo omvangrijk als de Bijbel. Het bekendst is hij van zijn Belijdenissen, De stad van God, en van zijn vele preken en bijbelcommentaren. Minder bekend is hij van zijn bijdragen aan soms verbeten discussies met allerlei christelijke tijdgenoten.
    In De moribus ecclesiae - waarvan dit boek de eerste Nederlandse vertaling bevat - gaat de dan nog jonge Augustinus het debat aan met de manicheeërs. In het eerste boek verantwoordt hij de leefwijze van katholieke christenen door vooral de samenhang te benadrukken tussen de geschriften van het Oude en die van het Nieuwe Testament. In het tweede boek worden de morele opvattingen van de manicheeërs uiteengezet en weerlegd. Augustinus was daarmee vertrouwd, want hij was in zijn jeugdjaren ongeveer negen jaar lid geweest van de manicheese kerk. Daarom is het werk van grote betekenis voor de reconstructie van manicheese opvattingen en praktijken.
      Het werk dateert van de jaren 388-390. Augustinus had zich in 386 te Milaan laten dopen door de katholieke bisschop Ambrosius, maar hij was nog geen priester, laat staan bisschop in Hippo Regius. In deze jaren leefde Augustinus samen met enkele vrienden als zogeheten servi Dei, dienaren van God, op het familielandgoed in zijn geboorteplaats Thagaste.
     Door Augustinus krijgen we van de manicheeërs een gekleurd maar betrouwbaar beeld. Het manicheïsme is een bijzondere vorm van gnostisch christendom. Door de nadruk op innerlijke verlichting en kennis werd de in Perzië ontstane beweging aantrekkelijk voor jonge intellectuelen. In de discussies gaat het - naast vragen over samenhang tussen verschillende bijbelboeken - vooral om vragen over gelukkig leven, de oorzaken en het wezen van het kwaad, de betekenis van voedsel en seksualiteit. In de behandeling ervan wisselt Augustinus de soms moeilijke, theoretische beschouwingen regelmatig af met vermakelijke voorbeelden uit zijn eigen leven. Uitvoerige aandacht besteedt hij aan de manicheese opvattingen over de drie zegels, in het bijzonder aan die over het zegel van de mond. Tegenover de manicheese idee dat glanzende kleuren, aangename geuren en zoete sappen in allerlei gewassen er op duiden dat daarin delen van God aanwezig zijn en Hij als het ware te vinden is met de neus en het gehemelte, wijst Augustinus op het belang van zorgvuldige en gemeenschappelijke bijbellezing als voornaamste bron om God te leren kennen. Met de titel God zoeken met de zinnen? wordt dan ook gezinspeeld op beide partijen in het debat.

INHOUD:
Inleiding
  Datering en omstandigheden van De moribus
  Titel en opzet
  Samenvatting van het werk
  Augustinus' kennismaking met de manicheeërs
  Mani
Het manicheïsme
 - organisatie van de manicheese kerk
 - de manicheese canon
 - manicheese opvattingen: strijd op macroniveau
 - manicheese opvattingen: strijd op microniveau
 - manicheese opvattingen: Jezus Christus in het centrum
Manicheese bronnen?
Crisis in Augustinus' lidmaatschap als toehoorder
Augustijnse bronnen
De betekenis van De moribus
Dankwoord
Literatuur
Praktische informatie
Gebruikte afkortingen
Tekst : God zoeken met de zinnen ? 
Eerste boek :
  De moeilijkheid van goede bijbeluitleg.
  Met gezag en verstand op zoek naar gelukkig leven.
  Het beste voor een mens.
  Heilzaam gezag.
  God liefhebben volgens Jezus Christus, volgens Paulus, volgens de wet en de profeten.
  In debat met manicheeërs.
  Korte samenvatting.
  De kracht van de liefde.
  Liefde als deugd bij uitstek.
  Het Nieuwe Testament opnieuw getoetst aan het Oude.
  Opnieuw de vier deugden: matigheid sterkte rechtvaardigheid bedachtzaamheid.
  Goed leven is God liefhebben.
  Wie God bemint, heeft zichzelf lief.
  Wie God bemint, heeft de naaste lief.
  Barmhartigheid.
  Vrees en liefde.
  Het gezag van het Oude en het Nieuwe Testament.
  De rol van de kerk.
  Illustere voorbeelden in de woestijn.
  En illustere voorbeelden in de stad.
  Hernieuwd debat met de manicheeërs
Tweede boek :
  De manicheeërs en de beginselen van de moraal
  Wat is het kwaad: niet-zijn?
  Wat is het kwaad: beschadiging?
  Wat is het kwaad: bederf?
  Gods ordening.
  Onduidelijkheid over goed en kwaad met voorbeelden toegelicht.
  De opvatting van de manicheeërs weerlegd.
  Drie zegels.
  Het zegel van de mond.
  Het zegel van de mond: God herkennen met de zintuigen.
  Het zegel van de handen.
  Het zegel van de schoot.
  Misdragingen van de uitverkorenen.
Register op bijbelteksten
Register op klassieke schrijvers

 

kleiner A  -  A groter
Sitemap

 



Snel naar de preekbundels:

Schatkamer van het geloof -
(sermones 1 - 50)

Van aangezicht tot aangezicht -
(sermones 51 - 94) 

Als korrels tussen kaf 
(sermones 94A -116 + 367) 

De weg komt naar u toe 
(sermones 117 - 147A + 368) 

Wijsheid van leerlingen  
(sermones 148 -150) 

Leven in hoop
(sermones 151 -162B) 

Geloof is het begin 
(sermones 162C - 183) 

De goede geur van Christus 
(sermones 272 - 299C)

Stratenmakers en brugwachters
(sermones 299D-335M)  

Geef mij te drinken
(Verhandelingen 1-23
Johannesevangelie) 

Brood om van te leven
(Verhandelingen 24-54
Johannesevangelie)


Bloemlezingen: 

Voedsel voor de ogen

Als licht in het hart (1)

Als lopend vuur (2)

Twintig preken / vert. Wijdeveld

Carthaagse preken / vert. Wijdeveld

Preken voor het volk / vert. Mohrmann

 

Tekstfragmenten
citaten Augustinus: 
 

Webarchief - Liturgisch jaar 

Webarchief - Thematisch 

Publicaties - Augustinus aan het woord 

Augustinus' leven - Citaten 

 

21 Mei 2019