Home
Augustijns Instituut Augustinus' Leven Augustinus' Werken Contact
zoeken
printen

Ker04

Jozef de rechtvaardige

Het eerste boekje dat de Augustijnse Beweging liet verschijnen in de reeks 'Augustinus aan het woord' is bedoeld voor de advents- en kersttijd en draagt de titel Verwachting en geboorte. Met deze reeks wil de Beweging Augustinus’ gedachten toegankelijker maken voor een breed publiek.

Het mooi verzorgde boekje is als volgt opgebouwd. Na een (zeer) beknopte inleiding volgt een zevental fragmenten uit verschillende werken van Augustinus, maar voornamelijk uit zijn preken. Afgeloten wordt met een gebed. Duidelijk wordt dat Augustinus alle belangrijke momenten met betrekking tot de geboorte van Jezus van commentaar heeft voorzien. Zo belicht hij de rollen van Jozef (Mt 1,18-25) en Maria (Lc 1,26-38), stelt hij de geboorte centraal (Lc 2,1-7) en verklaart hij de aanwezigheid van de herders (Lc 2,8-20) en de magiërs (Mt 2,1-12).

Laten we Jozef eens nader bekijken. Wat schrijft Matteüs over hem? Allereerst dat hij de man van Maria was, uit wie Jezus werd geboren, die Christus wordt genoemd (Mt 1,16). Lucas formuleert zijn uitspraak over de plaats van Jozefs vaderschap heel secuur: “Jezus was, in de opvatting der mensen, de zoon van Jozef” (Lc 3,23). Er was dus iets speciaals aan de hand met Jozef. Hij was wel en niet de vader van Jezus. Matteüs legt het uit. Toen Maria zwanger bleek te zijn en Jozef van haar wilde scheiden (hij wist dat hij geen gemeenschap had gehad, wat ook door Maria wordt bevestigd in Lc 1,34), verscheen hem in een droom een engel, die hem aanspoorde om Maria toch tot zich te nemen. En na te zijn ontwaakt, deed hij dat ook. Hij zou de voedstervader van Jezus worden.

Het ligt voor de hand dat er mensen zijn die op grond van dit verhaal niet veel met Jozef ophebben. Zo reageren mensen. In hun ogen is Jozef een man die geen ruggengraat heeft, een doetje, op zijn minst is hij al te goedgelovig. Iemand die in zo’n positie geraakt, moet worden geholpen. In preek 51 doet Augustinus dat. Hij neemt het voor Jozef op. En niet alleen dat, hij werkt het vermeende zwakke punt van Jozef om tot zijn sterkste punt.

Het fragment waarmee het boekje opent, is uit preek 51. Augustinus analyseert de reactie van Jozef: “Hij wist dus dat Maria niet zwanger was van hém, en als gevolg daarvan dacht hij dat ze hem ontrouw was geweest.” Wie zou dat in een dergelijke situatie niet denken? “Jozef was ontzet,” stelt hij. Dan zinspeelt hij op de te verwachten reactie van de bedrogen echtgenoot. Hoe zou die zijn? In normale omstandigheden zou die waarschijnlijk bestaan in het onder druk zetten en te schande maken van zijn vrouw. Bij Jozef ging het anders: “Hij wilde haar niet alleen niet bestraffen, maar ook niet te schande maken.” Hoe ontzet hij ook was, hij bleef wie hij was, een rechtvaardige. Om dat laatste gaat het Augustinus. Jozef, de beoogde voedstervader van Jezus, was een rechtvaardige, een bedachtzaam iemand, iemand die zich niet van zijn stuk laat brengen. Dat laatste maakt hem tot de ideale partner voor Maria. “Die man is dus volkomen terecht uitgekozen tot getuige van de maagdelijkheid van zijn vrouw.” En het was juist die maagdelijkheid, die door de engel zowel tegenover Maria (Lc 1,31) als tegenover Jozef (Mt 1,23) wordt genoemd, die de boreling zo bijzonder maakt. De maagdelijke geboorte vervult de in die twee passages aangehaalde voorzegging door de profeet Jesaja (Js 7,14).


tekst: Joost van Neer
literatuur:
Van aangezicht tot aangezicht: Preken over teksten uit het evangelie volgens Matteüs [sermones de scripturis 51-94] / Aurelius Augustinus; vertaald en van aantekeningen voorzien door Joost van Neer, Martijn Schrama en Anke Tigchelaar; ingeleid door Joost van Neer. - Amsterdam: Ambo-Anthos, november 2004. - 676 p. - ISBN: 90-263-1890-1. preek 51.
Verwachting en geboorte, Gedachten voor advent en kersttijd. - Utrecht: Augustijnse Beweging, nov. 2007. - ISBN 978-90-812421-10. - informatie: info@augustijnsebeweging.nl , www.augustijnsebeweging.nl

top

 

kleiner A  -  A groter
Sitemap
21 Mei 2019