Home
Augustijns Instituut Augustinus' Leven Augustinus' Werken Contact
zoeken
printen

Hem02

Verhef U boven de hemelen, God!
Augustinus preekt op hemelvaartsdag

Dat Jezus op de veertigste dag na zijn verrijzenis al zegenend in de hemel werd opgenomen, blijft tot de verbeelding spreken. Het gebeurde nadat Hij zijn leerlingen de Heilige Geest had beloofd, die tien dagen later, inderdaad uit de hemel zou neerdalen, met Pinksteren. We vinden de teksten aan het einde van het evangelie volgens Lucas (Lc 24,50-53) en aan het begin van het boek Handelingen (Hnd 1,4-11).

“Hij werd opgenomen in de hemel,” stelt de evangelist (Lc 24,51). De auteur van het boek Handelingen (dezelfde als die van het evangelie) verwoordt het iets uitvoeriger. Zijn leerlingen keken Hem na totdat Hij uit het zicht was verdwenen: “Hij werd voor hun ogen omhooggeheven en opgenomen in een wolk, zodat ze Hem niet meer zagen” (Hnd 1,9). Engelen zeiden hun dat Hij eens op dezelfde manier zou terugkeren.

Hoe dan ook, bij de hemelvaart gaat het om de opgaande beweging die Jezus bij wijze van voltooiing van zijn verrijzenis maakt na de neergaande beweging van zijn geboorte, zijn lijden en zijn dood. In preek 262, één van de twaalf preken die er van Augustinus zijn overgeleverd over de hemelvaart, gaat de aandacht volledig uit naar de opgaande beweging. Augustinus combineert in deze preek het gegeven uit het boek Handelingen met een voorzegging uit een psalm. “Verhef U boven de hemelen, God,” luidt het eerste gedeelte van Ps 56 (57),6.12, waarop het verdergaat met: “en laat uw glorie heel de aarde omvatten.”

Augustinus’ uitleg in preek 262,4 omspant Jezus’ hele leven. “Herinner u de psalm. Tegen wie werd er gezegd: ‘Verhef U boven de hemelen, God’? Tegen God de Vader, die nooit is vernederd? Verhef U! U was omsloten in de schoot van een moeder. U bent geworden in haar die U hebt gemaakt. U lag in een kribbe. U hebt als klein kind bij haar aan de borst gelegen en haar levenssappen in uw aderen opgenomen. U werd door uw moeder gedragen terwijl U de wereld droeg. De grijsaard Simeon erkende U in uw kleinheid en prees uw grootheid. De weduwe Hanna zag U als zuigeling en beleed U als almachtige.” Tot zover Gods geboorte als mens. na zijn geboorte kwamen zijn werken en lijden. “U hebt honger geleden om ons. U hebt dorst geleden om ons. U bent onderweg vermoeid geraakt om ons. Hoe kon het Brood nu honger lijden, de Bron dorst lijden en de Weg vermoeid raken? U hebt dat alles doorstaan om ons.” Het is duidelijk: voor zichzelf had de Heer dit alles niet nodig. Hij deed het uitsluitend om ons. Ten slotte volgde zijn dood. “U hebt geslapen, maar toch bent U niet slaperig, wachter van Israël. Judas heeft U ten slotte verkocht. De joden hebben U gekocht, maar kregen U niet in bezit, U, gegrepen, vastgebonden, gegeseld, met doornen gekroond, gehangen aan het kruis, gestoken met een lans, gestorven en begraven.”

Op zijn geboorte, zijn werken en lijden en zijn dood volgde zijn verrijzenis. “Verhef U boven de hemelen, want U bent God. U, die aan het kruis heeft gehangen, moet zich neerzetten in de hemel.” En dat is met zijn hemelvaart gebeurd. “Verhef U boven de hemelen, God,” zegt Augustinus in preek 262,5, “Het is al gebeurd. Het is al vervuld. Maar wij zeggen: Hoe de toekomst is voorzegd in dat psalmwoord hebben wij niet gezien, maar wij geloven het.”

We hebben het zelf niet gezien, maar we weten het van zijn leerlingen, want die hebben het wel gezien. Daarom geloven we het. Er is echter iets wat we wel kunnen zien, iedere dag nog, overal om ons heen. En dat is het gevolg ervan. “Kijk,” zegt Augustinus, “wat er volgt in de psalm, is voor onze ogen te zien: Verhef U boven de hemelen, God, en laat uw glorie heel de aarde omvatten. Wie het ene niet ziet, kan het andere niet geloven. Want wat betekent “laat uw glorie heel de aarde omvatten” anders dan: laat uw kerk zich over heel de aarde verbreiden, laat uw geliefde bruid zich op heel de aarde bevinden. Uw kerk, uw bruid, zij is uw glorie.”

Tekst: Joost van Neer

Literatuur:
Als lopend vuur: Preken voor het liturgisch jaar (2) / Augustinus ; vertaald, ingeleid en van aantekeningen voorzien door Richard van Zaalen o.f.m., Hans van Reisen en Sander van der Meijs. - Amsterdam: Ambo, 2001. - p. 315. - (Ambo Klassiek). - ISBN : 90-263-1689-5. - Met name p. 187-189.
   Dit boek bevat een selectie van 37 preken uit de groep sermones de tempore en een vertaling van een preek over het belang van het vasten (De utilitate ieiunii). Op blz. 295-300 staat een overzicht van alle sermones de tempore in het Nederlands.

top

kleiner A  -  A groter
Sitemap
21 Mei 2019